Wil je je als collectief op een fijne plek vestigen? De gemeente kan je helpen een locatie te vinden en/of de weg voor je te effenen. Klop bijtijds bij de gemeente aan, maak vrienden met ze. In samenwerking met de gemeente kom je een stap dichter bij het realiseren van je droom.

Waarom stap je op de gemeente af?

• De gemeente heeft soms eigen grond of vastgoed. Wie weet wil ze dat verkopen.
• De gemeente bepaalt het beleid rondom wonen en heeft contacten met woningcorporaties, ontwikkelaars en grondeigenaren.
• De gemeente stelt de omgevingsplannen vast op basis van de Omgevingswet (2024).
  De gemeente kan de bestemming van een locatie wijzigen naar wonen.
• Sommige gemeenten verstrekken subsidies, waar coöperatieve woonvormen gebruik van kunnen maken.
• De gemeente verstrekt vergunningen voor nieuw- of herbouw.

Tips

• Presenteer kort en krachtig een plan met een heldere visie. Zet deze visie ook op je website, schrijf een manifest. Zorg ervoor dat je in een gesprek in drie zinnen uit kunt leggen waar je voor staat.
• Maak de meerwaarde van wooncoöperaties duidelijk.
• Laat succesvolle voorbeelden zien uit de regio of uit het land.
• Bestudeer de verkiezingsprogramma’s. Benader de raadsfracties, de politieke partijen: ga een-op-een het gesprek aan.
  Welk belang delen jullie, waar liggen gevoeligheden?
• Zoek eventueel contact met andere wooninitiatieven in je gemeente, misschien kun je samen optrekken.

Ga in vroeg stadium in gesprek

Wil je de projectontwikkelaars voorblijven? Dan is politieke steun nodig. Voer in vroeg stadium een persoonlijk gesprek met de portefeuillehouder: de wethouder ruimtelijke ordening of gebiedsontwikkeling. Die houdt de te bouwen locaties en de opties op locaties en panden bij. Let op: de wethouder heeft niet alle kennis paraat. Maak vooraf een lijst van mogelijke locaties, ken de makelaars. Doe je huiswerk.

Is de wethouder sceptisch? Ga een-op-een in gesprek met de woordvoerders van politieke partijen. Hoe sluit jouw project aan bij hun verkiezingsprogramma? Leg je plannen uit in fractievergaderingen. Zijn zij enthousiast? Stap dan opnieuw naar de wethouder. Vraag om een gesprek met de gebiedsontwikkelaar, de planoloog. Zo leer je veel, ook over procedures, en krijg je allerlei tips.

Ga ook in een vroeg stadium in gesprek met de buurt. Participatie is een belangrijk onderdeel van de Omgevingswet. Participatie betekent in dit geval ‘de buurt is betrokken of in ieder geval op de hoogte’. Als je je buren mee hebt, doet dat veel goed voor de snelheid van gemeentelijke procedures. 

Tip: Veel ambtenaren zijn bereidwillig om je te helpen. Ze zijn wel gebonden aan regels en procedures en ze kennen het concept wooncoöperatie soms niet (goed). Maak ze enthousiast en vraag hun hulp bij het realiseren van je doelen. Help hen op jouw beurt, bijvoorbeeld door te verwijzen naar het Actieplan wooncoöperaties, leidraad voor gemeenten en de Handreiking Collectief bouwen en wonen voor gemeenten van het RVO.

Waarom zo vroeg in het proces? 

Er zijn twee redenen om snel met gemeente en omgeving in gesprek te gaan. 

1. Procedures kunnen lang duren dus je moet snel beginnen.  
2. Als in een vroeg stadium blijkt dat overheid en/of omwonenden niet willen meewerken, is het beter om niet verder in dit plan te investeren maar een alternatief te zoeken. Dat voorkomt veel frustratie en onnodige kosten.

> Verwarring door de omgevingswet

In 2024 is de Omgevingswet in werking gegaan. Deze nieuwe wet is zeer omvangrijk en vervangt 26 oude wetten. Met deze wet zijn ook allerlei termen veranderd. Waar je voorheen te maken had met bestemmingsplannen, zijn dat nu Omgevingsplannen. Ze dienen ongeveer hetzelfde doel maar zijn toch verschillend. Ook verwarrend is dat de bestemmingsplannen die er waren geldig blijven totdat de inhoud is overgenomen in nieuwe Omgevingsplannen. En zo zijn er meer dingen die vroeger anders liepen dan nu. Dit is niet alleen verwarrend voor jou, maar ook voor de ambtenaren die hier mee moeten werken. Dit kan voor extra vertraging zorgen.
In grote lijnen blijft het meest voor jou hetzelfde. Als je in ouder materiaal ‘bestemmingsplan’ ziet staan, kun je daar meestal wel Omgevingsplan lezen.