‘Ga lerend inhoudelijk samenwerken’, dat is de tip van Gerben Kamphorst (RVO) voor gemeenten en initiatiefnemers van wooncoöperaties. “Een initiatiefnemer snapt niet hoe de gemeente werkt en andersom. Dat vraagt om wederzijds begrip en empathie. Het begint met een houding die samenwerkend is. Dat helpt.” Het is een van de dingen waar Gerben op ingaat in zijn themasessie ‘Grondverkoop door gemeenten en de Handreiking collectief bouwen’ tijdens de landelijke WooncoöperatieDag 2026. 

Proces versoepelen

Om begripsvorming te vergroten schreef Gerben mee aan de Handreiking Collectief Bouwen en Wonen voor gemeenten, vanuit het perspectief van de initiatiefnemers. “Mijn doel is ervoor te zorgen dat de gemeente niet de belemmerende factor is voor initiatiefnemers. Dat is de drijfveer voor het hele RVO-team. De handreiking laat gemeenten zien wat het effect van hun handelen is op het initiatief. Hoe kun je beleid en uitvoering zo inrichten dat het soepel gaat? 

Die handreiking is dan wel geschreven voor gemeenten, maar ook interessant voor initiatiefnemers. “Als de gemeente wel wil, maar niet weet hoe, dan kun je als initiatiefnemer zeggen: wij weten wel hoe. Het helpt als je de handreiking in hoofdlijnen kent en doorverwijst naar de hulp die er is, namelijk de meeste provincies en de RVO,” voegt Gerben toe.

Spiegelen

Hoe verkoop je grond? Die vraag is niet alleen relevant voor gemeenten, maar ook voor initiatiefnemers. “Als je de handreiking kent, kun je weerwoord geven. Aanbesteding? Nee hoor, dat hoeft niet. Hoogste grondprijs? Nee, dat hoeft ook niet. Concurreren met de projectontwikkelaar? Nee hoor, dat hoeft evenmin. Een aanbetaling vragen? Nee, dat hoeft echt niet. Integendeel zelfs.”

Hoe beoordeel je de stevigheid van een groep? Het is een van de vragen die gemeenten wel eens aan Gerben stellen. Coopkeur is daar het instrument voor, maar Gerben verwijst ook steevast naar de eigen wijsheid. “Gebruik je kennis, benoem maar wat je kwetsbaar vindt. Soms moet je mensen tegen zichzelf beschermen. Je wilt niet dat ze kosten maken voor een architect als sowieso al duidelijk is dat ze straks hun eigen huis niet kunnen betalen. De handreiking biedt kennis die ambtenaren helpt om groepen te spiegelen, en daar mogen ze best stellig in zijn. Het realisme is belangrijk.”

Positief samenwerken

“Hoe toets je het plan van aanpak van deze groep? Kun je een toetsingskader opstellen?” Een grote gemeente stelde deze vragen aan Gerben, die de groep goed kent. “Nee,” antwoordde Gerben, “de initiatiefnemers en hun begeleiders zijn heel ervaren en jij weet als professioneel ambtenaar wat een goed plan van aanpak is. Mijn advies is om met elkaar te bepalen wat er in het plan van aanpak moet komen. Jij kunt je reflectie geven en de dingen meegeven die jij belangrijk vindt. Pak het op een coöperatieve manier aan. Dan heb je er echt wat aan. Dan heb je geen toetsinstrument maar een werkdocument waar je allebei blij van wordt.”

“Zo gezegd zo gedaan. Het leuke is dat deze gemeente en de initiatiefnemers dit lerend inhoudelijk samenwerken als heel positief hebben ervaren. Nog zo’n voorbeeld. Een initiatiefgroep kon geen voorfinanciering krijgen van de SVn noch van de gemeente. Daarom namen ze contact op met stichting Katalys. Katalys is bereid het geld aan de groep te lenen met en garantstelling van de overheid. Met gemeente en initiatiefnemers onderzoekt Katalys nu hoe ze dat het beste kunnen doen. Zie je, de overheid kan met het maatschappelijke middenveld en burgers prima oplossingen bedenken. Het begint met een houding die samenwerkend is. En deze oplossing is meteen een voorbeeld voor andere gemeenten.”

De hand reiken

“Het doel van de Handreiking Collectief Bouwen en Wonen voor gemeenten is letterlijk en figuurlijk de hand reiken: de overheidswereld en de bouwende burgers bij elkaar brengen gebaseerd op aantoonbaar werkende manieren. In deze themasessie verplaatsen we ons in beide werelden,” zegt Gerben. “En je kunt al je vragen stellen over de inhoud van de handreiking.” 

Laat je inspireren door Gerben tijdens de landelijke WooncoöperatieDag 2026 in Utrecht.