In nauwe samenwerking met architect en co-housing specialist Tijmen Kuyper (CoWonen) diende Cooplink een position paper over brandveiligheid in bij de Tweede Kamer. De in 2024 aangescherpte regels staan vaak haaks op de menselijke behoefte aan een gezellige woonomgeving en laagdrempelig contact met de buren. Dat komt de sociale cohesie niet ten goede, stellen we vast.
In de ‘brandbrief’, getiteld Brandveiligheid versus sociale cohesie: een onnodig dilemma, roepen we de Tweede Kamer op “om bij de modernisering van de brandveiligheidsregels zorgvuldige afwegingen te maken waarin ook de impact op sociale veiligheid, mentale gezondheid en burenhulp wordt meegewogen. Door brandwetgeving zo vorm te geven dat deze voor beheerders beter hanteerbaar is en de samenredzaamheid van de samenleving niet onnodig onder druk zet, kunnen brandveiligheid, beheerbaarheid én betrokken wonen samengaan.”
Verkeers-en verblijfsruimte in Wooncoöperatie De Warren, Amsterdam (Foto: Boudewijn van den Breemer)
Strenge regels, met een prijskaartje
Sinds 1 juli 2024 gelden strengere regels in het Besluit bouwwerken leefomgeving. Vluchtroutes moeten vrij zijn van brandgevaarlijke spullen, wat leidt tot lege galerijen, kale entreehallen en steriele gangen in woongebouwen door heel Nederland.
Hoewel dit inderdaad de meest brandveilige oplossing is, hangt er een alarmerend sociaal prijskaartje aan. “De ruimte tussen voordeur en straat is voor miljoenen Nederlanders dé plek waar burencontact ontstaat,” stellen we in onze brief. “Planten, versiering en bankjes naast verkeersruimtes zijn niet zomaar spullen; ze zijn de katalysator voor samenredzaamheid.”
Zoek balans, heb oog voor sociale cohesie
Cooplink en CoWonen erkennen het grote belang van brandveiligheid, maar we zien een vals dilemma. Brandveilig wonen hoeft niet ten koste te gaan van gezondheid, informele zorg en sociale cohesie. Het probleem ligt eerder bij aansprakelijkheid en beheer dan bij brandveiligheid zelf. Doordat de gebouweigenaar verantwoordelijk is en de regels onvoldoende duidelijk zijn, worden deze nu strenger toegepast dan nodig is voor brandveiligheid.
Daarom roept Cooplink de Tweede Kamer op stappen te zetten die tot een betere balans leiden tussen brandveiligheid en sociale cohesie:
- Betrek ook sociale wetenschappers en/of omgevingspsychologen bij modernisering brandwetgeving.
- Biedt duidelijkheid over leefgalerijen: welke typen galerijen mogen nog wel spullen bevatten, welke alleen beton en staal?
- Biedt duidelijkheid aan corporaties en VvE’s over gelijkwaardige oplossingen die brandveilig zijn, maar ook ruimte laten voor eigenaarschap van bewoners en ontmoeting.
- Neem gedeelde woonvormen mee in brandwetgeving om te voorkomen dat wetgeving óf wordt genegeerd óf een einde maakt aan deze gedeelde woonvormen.
Deze maatregelen doen recht aan de vele bestaande gebouwen én aan de maatschappelijke ambities voor nieuwe collectieve woonvormen, waaronder de 120.000 geclusterde woningen voor senioren.