“Over de woonopgave en de wooncrisis is veel discussie,” vertelt Sanne van Manen, architect en oprichter van Platform Woonopgave, “We hebben in feite een beschikbaarheidscrisis: er zijn te weinig woningen voor wie wil, en we hebben een betaalbaarheidscrisis: de woningen zijn veel te duur.” Om helder te krijgen hoe de crisis in elkaar steekt, dook Sanne tot op de bodem. Ze begon zichzelf simpele vragen te stellen. Waarom hebben we één miljoen woningen nodig? Waar komt dat getal vandaan? Wat hebben we nog in de bestaande voorraad? Hoe werkt het systeem eigenlijk? Waar kunnen we woningen toevoegen? Die inventarisatie werd een eerste analysedocument. En met een duwtje in de rug van anderen was dat de basis voor Platform Woonopgave.

Kosten van het huidige systeem

“We zijn woningen gaan beschouwen als een speculatief product. Je koopt het om de waarde te vermeerderen, om winst mee te maken. Stel nu eens dat je vanuit het maatschappelijk belang naar een woning kijkt. Hoeveel kost het huidige systeem de maatschappij?” Sanne geeft een voorbeeld. “De ongelijkheid wordt steeds groter. Kinderen met ‘huurouders’ staan twee-nul achter op kinderen met ‘koopouders’. Ook op de lange termijn. Koopouders bouwen meer vermogen op en kunnen hun kind sponsoren als ze het huis uitgaan. ‘Huurkinderen’ zijn op hun beurt weer overgeleverd aan dure huurwoningen. Dat werkt generaties lang door.”

Hoeveel kan wonen maatschappelijk opleveren?

Maatschappelijke waarde van wonen

De andere kant, de maatschappelijke waarde, is minstens even interessant. Hoeveel kan een woning maatschappelijk opleveren? Sanne: “Kunnen we in de woonomgeving eenzaamheid oplossen, of in ieder geval verlichten? Kunnen we ervoor zorgen dat ouderen langer thuis kunnen wonen, dat ze meer op elkaar kunnen steunen en dus minder hulp nodig hebben? Dat kost de maatschappij normaliter miljarden. Als je dit meerekent, is wonen geen ‘onrendabele top’ meer (red: dat is het verschil tussen investering en waarde). Dan is wonen opeens een positieve business case.” 

Heel veel aspecten komen samen in de wooncoöperatie

De plus van de wooncoöperatie

Het bruggetje naar de wooncoöperatie is snel gemaakt. “Heel veel van die aspecten komen samen in een wooncoöperatie. De wooncoöperatie heeft geen winstmodel, die blijft voor altijd betaalbaar. Een wooncoöperatie zorgt bovendien voor minder eenzaamheid, en meer zeggenschap. Mensen maken bewuste keuzes: ‘ik hoef niet zo nodig een grote woning, ik kies voor meer ontmoetingsruimte’. Of voor een buurtfunctie, of voor ruimten voor statushouders.” Sanne benadrukt: “Die functies hebben een nog breder positief effect. Als je dat zou doorrekenen, dat ontdek je dat de maatschappelijke baten nog veel hoger zijn.”

De wooncoöperatie blijft voor altijd betaalbaar

Zet de bewoner centraal

Zet de bewoner centraal, is een van de actiepunten die Platform Woonopgave formuleerde. Sanne: “Wooncoöperaties worden steeds inclusiever. Wooncoöperatie De Bundel in Amsterdam stuurt bijvoorbeeld expliciet op het behouden van mensen uit de eigen buurt om gentrificatie tegen te gaan. Daar moeten we ook op gaan letten: dat onze steden straks niet voor de happy few zijn, maar dat er een mooie mix van mensen is. Wooncoöperaties bieden een mix van mensen die iets meer kunnen betalen en mensen die iets minder kunnen betalen. Nog iets, ze hebben altijd oog voor duurzaamheid, waar ontwikkelende partijen dat wel eens laten liggen vanuit kostenoverwegingen.”

Ik geloof in de ongedwongen collectiviteit

Blik op de toekomst

Welke droom mag voor jou uitkomen, vragen we Sanne tot slot. “Ik zou willen dat de wooncoöperatie groeit in Nederland, en dat jaarlijks vele tenders worden uitgeschreven”, antwoordt ze. ” Ik geloof in de ongedwongen collectiviteit, in het naar elkaar omkijken en in het principe ‘it takes a village to raise a child’. En ik hoop dat we tijdens de WoCoDag samen haakjes kunnen vinden om de wooncoöperatie meer op de kaart te zetten, en het belang ervan te onderstrepen.”

Kom luisteren naar de keynote speech van Sanne van Manen. Bestel nu je ticket voor de WooncoöperatieDag 2026. Early birds krijgen tot 6 september een fikse korting.